السيد الطباطبائي

548

نقدهاى علامه طباطبائى بر علامه مجلسى ( حواشى بر بحار الانوار ) ( فارسى )

پرسش اين است : آيا خداوند با ذات مقدس خود ، حائل مىشود ، يا با فعلش ؟ - ؟ بديهى است كه صيغ فعل مضارع « يحول » دلالت ظاهرى دارد كه با ذات مقدسش حائل مىشود . و اين با اصول اعتقادى و با توحيد سازگار نيست . بنابراين بايد آيه تأويل شود و گفته شود كه : با فعلش حائل مىشود . اكنون نوبت مى رسد بر اين كه : اين فعل چيست . مرحوم سيد مرتضى و مرحوم مجلسى روى هم رفته ، پنج نوع فعل را شمرده اند : ميراندن ، ازال عقل ، تبديل خوف به امن و بالعكس ، هدايت هاى تشريعى با امر و نهى ، و الطاف ويژه كه موفق كردن باشد . و يك وجه ديگر نيز گفته اند كه فعل نيست ، بيان واقعيت است : كه مراد از حائل شدن ، مبالغه در نزديك بودن خدا به بندگان باشد . كه مجموعاً شش وجه مىشود . مرحوم طباطبائى مى بايست در اين موضوع بحث مى كرد ، بر وجوه ششگانه مى افزود ، يا برخى از آن ها را ردّ مى كرد . يا اساساً يك نظر ديگرى مى داد . و در موضوعى كه براى هر اهل علم واضح است ، به توضيح واضحات نمى پرداخت . متاسفانه توجه لازم را نكرده است .